Quality Control for ICP (ICP-OES/ICP-MS) คืออะไร? ทำไม “QC Standard” ถึงช่วยให้ผลวิเคราะห์น่าเชื่อถือขึ้น
การวิเคราะห์โลหะและธาตุด้วย ICP-OES หรือ ICP-MS เป็นงานหลักของห้องแล็บจำนวนมาก ไม่ว่าจะเป็นอาหาร น้ำ สิ่งแวดล้อม ยา ปิโตรเคมี หรือวัสดุอุตสาหกรรม แต่สิ่งที่ทำให้ “ผลวิเคราะห์” ถูกยอมรับจริง ๆ ไม่ใช่แค่เครื่องดีหรือวิธีทดสอบดีเท่านั้น — หัวใจคือระบบ Quality Control (QC) ที่พิสูจน์ได้ว่าเครื่องยัง “วัดได้แม่น” และ “ไม่หลุดสเปค” ตลอดทั้งวัน/ทั้งล็อตงาน
หนึ่งในเครื่องมือสำคัญของ QC คือ ICP Calibration Standard (Quality Control Standard / QC Standard) หรือสารมาตรฐานสำหรับตรวจสอบคุณภาพการวัด
QC สำหรับ ICP ต่างจาก Calibration ยังไง?
หลายแล็บคุ้นเคยกับ “Calibration” อยู่แล้ว แต่ QC มีบทบาทต่างกัน:
- Calibration Standard: ใช้สร้างกราฟมาตรฐาน/สร้างความสัมพันธ์ความเข้มข้นกับสัญญาณ
- QC Standard: ใช้ “ตรวจสอบ” หลังคาลิเบรตหรือระหว่างรันงาน ว่าค่าที่วัดได้ยังถูกต้องตามเกณฑ์
(เช่น ตรวจ drift, ความเสถียร, ความถูกต้องแบบต่อเนื่อง)
สรุปง่าย ๆ:
Calibration = ตั้งค่าให้วัดได้
QC = ยืนยันว่า “ยังวัดได้ถูก” ตลอดการทำงาน
ทำไมต้องทำ Quality Control for ICP?
หากไม่มี QC ที่ดี ผลอาจ “ดูเหมือนถูก” แต่จริง ๆ อาจเพี้ยนได้จากปัจจัยต่าง ๆ เช่น
- สัญญาณแกว่ง/ดริฟท์จากสภาพพลาสมา หัว nebulizer หรือ torch
- เมทริกซ์ตัวอย่างรบกวน (matrix effect)
- ความเข้มข้นบางธาตุอยู่ใกล้ LOD/LOQ ทำให้ความคลาดเคลื่อนสูง
- การเตรียมสารเองผิดพลาด (pipetting/mixing) ทำให้ค่าหลุดโดยไม่รู้ตัว
QC Standard จะช่วยให้คุณ “จับความผิดปกติได้เร็ว” ก่อนที่ผลรายงานจะเสียทั้งล็อต
QC Standard แบบ Multi-Element ช่วยอะไรแล็บบ้าง?
การใช้ Multi-Element QC Standard (หลายธาตุในขวดเดียว) เป็นทางเลือกยอดนิยม เพราะ
- สะดวกและเร็ว: ไม่ต้องผสมหลายขวด ลดขั้นตอน
- ลดความผิดพลาดจากคน: ลดความเสี่ยงเจือจาง/ตวงผิด
- คุมคุณภาพได้สม่ำเสมอ: ใช้ตรวจเช็กเป็นรอบ ๆ ได้ง่าย
- เหมาะกับงาน Routine & ระบบคุณภาพ: ทำบันทึก/ทำเทรนด์ได้ต่อเนื่อง
เหมาะสำหรับการทำ “QC check” ระหว่างตัวอย่างจริง เพื่อดูว่าเครื่องยังอยู่ในสภาวะพร้อมใช้งาน
แนะนำรายการ ICP Calibration Standard (Quality Control) สำหรับงาน QC
สำหรับห้องแล็บที่ต้องการ QC แบบหลายองค์ประกอบ ครอบคลุมการตรวจสอบได้หลากหลาย สามารถเลือกตามจำนวน Components ที่เหมาะกับงานได้ดังนี้
27 Components (Quality Control)
- Ref.number 190065000.L1
- Ref.number 5190-9418.L1
23 Components (Quality Control)
- Ref.number N9303941.L1
- Ref.number 111355.L1
21 Components (Quality Control)
- Ref.number 109487.L1
แนวทางเลือกแบบง่าย
- ถ้าต้องการ “ครอบคลุมธาตุหลากหลาย” และทำ QC หลายกลุ่มงาน → เลือกกลุ่ม 27 Components
- ถ้าอยากบาลานซ์ “ครอบคลุม + คุมงบ” → กลุ่ม 23 Components
- ถ้าโฟกัสเฉพาะชุดธาตุที่ใช้งานบ่อย และต้องการ QC ที่กระชับ → กลุ่ม 21 Components
ทิปสำหรับแล็บ: แจ้ง “ธาตุที่วิเคราะห์ประจำ + ช่วงความเข้มข้น + เมทริกซ์ตัวอย่าง” จะช่วยให้เลือกชุด QC ได้แม่นยำขึ้น
ทำ QC for ICP ให้ได้ผลจริง ควรดูอะไรบ้าง? (เชิงปฏิบัติแบบไม่ซับซ้อน)
เพื่อให้ QC มีความหมาย แนะนำให้ตั้งระบบตรวจเช็กแบบ “สม่ำเสมอและย้อนกลับได้” เช่น
- ตรวจ QC หลังทำ Calibration
- ตรวจ QC เป็นช่วงระหว่างการรันตัวอย่าง (เป็นรอบ ๆ)
- เก็บค่าทำแนวโน้ม (Trend) เพื่อดู drift ระยะยาว
- กำหนดเกณฑ์ยอมรับ (Acceptance criteria) ตามวิธีทดสอบ/ระบบคุณภาพของแล็บ
หมายเหตุด้านความปลอดภัย: การเตรียม/การใช้งานสารมาตรฐานควรทำในสภาวะที่เหมาะสมตามเอกสารกำกับและข้อกำหนดความปลอดภัยของห้องปฏิบัติการ
ทำไมหลายแล็บเลือก “QC Standard” แทนการเตรียมเอง?
การเตรียม QC เองทำได้ แต่มีความเสี่ยงที่พบบ่อย:
- ความคลาดเคลื่อนจากการตวง/เจือจาง
- ความเข้ากันได้ของธาตุหลายชนิดในสารละลายเดียว (เสถียรภาพ)
- เก็บรักษา/อายุการใช้งานไม่คงที่
- ทำซ้ำแล้วได้ค่าต่างกัน ทำให้เทียบผลระยะยาวยาก
QC Standard ที่เหมาะสมจะช่วยให้ คุมคุณภาพได้จริง + ประหยัดเวลา + ลดของเสียจากงานหลุดสเปค
FAQ (คำถามที่คนค้นหาบ่อย)
Q1: QC Standard จำเป็นทุกแล็บไหม?
จำเป็นมาก โดยเฉพาะแล็บที่รายงานผลให้ลูกค้าหรืออยู่ในระบบคุณภาพ เพราะช่วยยืนยันความน่าเชื่อถือของผลวิเคราะห์
Q2: ใช้ QC Standard ต่างจาก Calibration Standard ไหม?
ต่างกันครับ Calibration ใช้สร้างความสัมพันธ์การวัด ส่วน QC ใช้ตรวจสอบว่าเครื่องยังให้ค่าถูกต้องระหว่างทำงาน
Q3: เลือก 27/23/21 Components ยังไงให้เหมาะ?
ดูจาก “ธาตุที่ต้องครอบคลุม” และรูปแบบงาน ถ้าทำหลายกลุ่มธาตุ/หลายเมทริกซ์ มักเริ่มที่ชุด Components ที่ครอบคลุมมากกว่า
สนใจขอใบเสนอราคา/สเปค/แนะนำชุดที่เหมาะกับงาน (ระบุ Ref.number ได้เลย)
Quality Control For ICP | ICP Calibration Standard (QC)
- 27 Components: 190065000.L1 / 5190-9418.L1
- 23 Components: N9303941.L1 / 111355.L1
- 21 Components: 109487.L1
โทร: 02-346-9239, 062-417-8298
Email: sales_chem@axxo.co.th
Website: www.axxo.co.th
Line OA: @axxochem
